Trifolium repens L.

Кимёвий таркиби

Гуллар таркибида гликозидлар – трифолин ва иэотрифолин, каротин, аскорбин кислотаси, В1, В3, Е витаминлари, муҳим пигментлар (0,028% гача) ва ёғли мой (6% гача), органик кислоталар (кумарин, салицил, кетоглутарин, дикарбоксил) мавжуд. Эфир мойининг таркибига фурфурол ва метил кислотаси кумарини киради.
Яшил массасида эфир ва ёғли мойлар, танинлар, трифолин ва иэотрифолин гликозидлар, кумарин ва салицил кислоталари, ситостероллар, изофлавонлар, қатронлар, тиамин, рибофламин, каротин, аскорбин кислотаси, токоферол мавжуд. Уруғларда 11,8% гача ярим қурийдиган ёғли мойи мавжуд. Маданий себарга оқсил, минераллар ва каротиннинг юқори миқдори билан ажралиб туради.

Ишлатиладиган қисми

Фойдаланиш учун кўрсатмалар

Себарга бириктирувчи, репаратив, антикоагулянт, яллиғланишга қарши, микробларга қарши, балғам кўчирувчи, сийдик ҳайдовчи, оғриқ қолдирувчи, терлатувчи, атеросклеротик, десенсибилловчи хусусиятларга эга. Илдизлари. Халқ табобатида қайнатма чурра, қўшимчаларнинг яллиғланиши, ўсмаларга қарши восита сифатида ишлатилади. Илдизларидан замбуруғга қарши модда-трифолиризин ажратилган.
Ер устки қисми. Антисклеротик, антисептик, цингага қарши, рахитга қарши, бириктирувчи, иштаҳа очувчи, безгакка қарши, сийдик ҳайдовчи; бош оғриғи ва бош айланишида ишлатилади. Халқ табобатида қайнатма, дамламаси – астения, анемия, метроррагия, бронхиал астма, нафас қисилиши, нормал қон босими бўлган атеросклеро; эркин радикалларга қарши; шарбати – худди шундай ҳолатларда ва, шунингдек, бронхит, сурункали йўтал, подагра, заҳарланиш, ўткир шамоллаш, ўсмага қарши восита сифатида ишлатилади; ташқи томондан иссиқ докалар, компресслар, пластерлар шаклида – диатез, хавфли ўсмалар, хўппозлар, куйишлар, ревматик оғриқлар, яраларни тикловчи , юмшатувчи ва оғриқ қолдирувчи восита сифатида қўлланилади.
Бундан ташқари, шарбати панариция, чурра, қулоқ ва кўз касалликларини даволашда ишлатилади. Кавказда дамламаси гинекологик касалликлар учун ишлатилади.
Янги гуллайдиган ўсимликларнинг эссенцияси гомеопатияда қўлланилади.
Барглари. Янги барглари ташқи томондан гемостатик, яраларни тикловчи; шарбати – скрофулез учун; қайнатмаси – хўппозлар, куйишлар, ревматик оғриқлар учун, ўсмага қарши, енгил, оғриқ қолдирувчи, яллиғланишга қарши, ярани даволовчи восита сифатида ишлатилади.
Тўпгуллари. Ташқи томондан жароҳатни даволаш, паронихия ва панарицияда, қулоқ ва кўз касалликлари, совуқ олиши, ётоқ яралари, хўппозлар, яралар учун ишлатилади.
Ичга қабул қилиш (қайнатма) – сийдик тош касаллиги, сурункали йўтал, бронхиал астма, анемия, ширинча касаллиги; қайнатма – сурункали йўтал, гастрит, тери касалликлари, колит, холецистит, диатезда фойдаланилади.

Рецептлар

Илдизларининг қайнатмаси: 20 г майдаланган хом ашёсига 200 мл иссиқ сув қуйилади, ёпиқ сирланган идишда 30 дақиқа давомида сув ҳаммомида қайнатилади, 2-3 қатламли дока орқали иссиқ фильтрланади, сизиб олинади ва қайнатилган сув ҳажмини асл ҳолига келтиради. Овқатдан олдин 1 ош қошиқдан кунига 4-5 марта ичилади.
Тўпгулининг дамламаси: 20 г хом ашёга 200 мл қайноқ сув қуйилади, 1 соат тиндирилади, кейин фильтрланади. 2-3 ош қошиқдан ёки 1/2 стакандан кунига 3 марта ичилади.
Тўпгулининг қайнатмаси: 20 г хом ашё 250 мл сув қуйилади, 15 дақиқа қайнатиб олинади, 30 дақиқа тургандан кейин фильтрланади. 1/4 стакандан кунига 3-4 марта ичилади.
Ўтининг дамламаси: 40 г хом ашё 200 мл қайноқ сув қуйилади, 1 соат тиндирилади, кейин фильтрланади. ¼ стакандан кунига 3-4 марта ичилади.
Шарбати: ўсимликнинг ер устки қисмидан тўпгуллари билан бирга йиғиб олинади. 1/4-1/3 стакандан бир қошиқ асал билан кунига 3-4 марта ичилади. Оғриқли ва тартибсиз ҳайз кўришда: 2 ош қошиқ ўтига 1 стакан қайноқ сув солинади, 6-8 соат тиндирилади, кун давомида ¼ стакандан овқатдан 20-30 дақиқа олдин ичилади.
Йўтал. Асал ва ер қалампири шарбатини 3:1 нисбатда аралаштирилади. Кун давомида кичик қисмларни ичилади, себарга гулларидан дамланган чой билан бирга ичилади (1 стакан қайноқ сув учун 1 чой қошиқ гул солинади, 1 соат давомида дамланади). Ушбу дамламадан кунига 3-4 стакандан ичилади.
Анемия. 3 чой қошиқ майдаланган тўпгулларига 1 стакан қайноқ сув солинади, ёпиқ идишда 1 соат тиндирилади, сизиб олинади. Овқатдан олдин кунига 3 марта ¼ стакандан ичилади.
Иштаҳанинг пасайиши. 1 чой қошиқ тўпгулларига 1 стакан қайноқ сув солинади, 5 дақиқа тиндирилади. 1 ош қошиқдан кунига 4 марта ичилади. 1 ош қошиқ тўпгулидан олиб, устига 1 стакан ароқ қуйилади. 10 кун тиндирилади. Овқатдан олдин 1 чой қошиқдан ичилади.
Битмайдиган яралар ва яралар. Битмайдиган тери яралари ва йирингли яраларга майдаланган барглариниқўйиш керак.

Бошқа хусусиятлари

Қуритилган, майдаланган тўпгуллари шўрвалар пишириш учун ишлатилади. Ёш поялари ва янги барглари салат сифатида истеъмол қилинади, исмалоқ каби қайнатилади.

Манба

Кощеев А. К. Дикорастущие съедобные растения в нашем питании. – Пищ. пром-сть, 1981. Абрамчук А. В., Карпухин М. Ю. Эффективность применения клевера (Trifolium L.) в лечении различных заболеваний //Вестник биотехнологии. – 2019. – №. 3. – С. 16-16. Савельева В. М., Волосюк У. Д. СТАРТАП «ЭКОЛОГИЧЕСКОЕ КАФЕ»: ИСПОЛЬЗОВАНИЕ МЕСТНЫХ «ДИКОРОСОВ» ДЛЯ СОСТАВЛЕНИЯ АЛЬТЕРНАТИВНОГО МЕНЮ С НИЗКОЙ СЕБЕСТОИМОСТЬЮ И НОВЫМИ ГАСТРОНОМИЧЕСКИМИ ОЩУЩЕНИЯМИ.

Эслатма

Маълумот киритилмаган

Тадқиқот давомида олинган маълумотлар

Маълумот киритилмаган