Althaea armeniaca Ten.
Кимёвий таркиби
Ўсимликнинг қуруқ илдизларида 35% гача шиллиқ моддалар мавжуд бўлиб, уларнинг асосий таркибий қисмлари полисахаридлар – пентозанлар ва гексозанлар бўлиб, улар гидролиз пайтида пентоза, галактоза ва декстрозани беради. Шунингдек, илдизларда 37% гача крахмал, 2% l-аспарагин, 8% шакар, 11-16% пектин, 1,7% ёғли мой, бетаин, каротин, фитостеринлар, минераллар, кўп крахмал, урон кислоталари, минерал тузлар мавжуд. Ўсимлик полисахаридларга ҳам бой.
Ишлатиладиган қисми
Барча қисмлариФойдаланиш учун кўрсатмалар
Арман гулхайрисининг илдизи ташқи кўринишида доривор гулхайрининг илдизига ўхшайди, лекин синиш жойларида кўпроқ толалилиги билан фарқ қилади. Ушбу турнинг илдизларида доривор гулхайрида учрайдиган бир хил биологик фаол моддалар мавжуд.
Ўсимлик нафас олиш ва овқат ҳазм қилиш касалликларида яллиғланишга қарши ва ўраб олувчи восита сифатида ишлатилади. Ичга сувли дамламаси чайиш сифатида балғамни кўчиши қийинлашганда нафас йўллари ва томоқнинг яллиғланиш касалликларида, тонзиллит, трахеит, стоматит, гингивит, глосситда ишлатилади. Ўсимлик препаратлари йўтални камайтиради, балғамни ажралишини оширади ва ўткир ва сурункали бронхит, пневмония, бронхоэктазия, ўпка сили, эмфизема, ўткир респиратор касалликларда балғамни кўчишини осонлаштиради. Эзофагит, гастрит, ошқозон ва ўн икки бармоқли ичакнинг яраси, энтероколит, озиқ-овқат токсикоинфекциялари ва дизентерияда гулхайри илдизи ёрдамчи восита сифатида ишлатилади. Ўткир ошқозон-ичак касалликларида, айниқса диарея билан кечадиган касалликларда, кўп миқдорда крахмални ўз ичига олган гулхайри шилимшиқ дамламаси нафақат терапевтик, балки озуқа сифатида ҳам қўлланилади. Радиологик амалиётда ошқозон-ичак тракти шиллиқ қаватининг рельефини яхшироқ аниқлаш учун барий кукунига гулхайри илдизининг экстракти қўшилади. Дамламаси экзема, псориаз, нейродерматит, дерматит, метаболизмни нормаллаштириш учун ичга буюрилади.
Рецептлар
1-сонли кўкрак йиғмаси: гулхайри илдизлари ва оққалдирмоқ барглари 2 қисмдан, тоғ райхони 1 қисм. 200 мл сув учун 1 ош қошиқ аралашма солиб, дамлама тайёрланади. Кунига 1/2 стакандан 3-4 марта илиқ шаклда ичилади.
2-сонли кўкрак йиғмаси: гулхайри илдизлари 1 қисм, қизилмия илдизлари 1 қисм, андиз илдизлари 1 қисм. 200 мл сув учун 2 чой қошиқ аралашмадан қайнатмаси тайёрланади. 1/2 стакандан ҳар 3 соатда илиқ шаклда ичилади .
Аёлларга сочларини гул ва баргларининг қайнатмаси билан ювиш тавсия этилади, чунки бу уларнинг ўсишини кучайтиради ва яхшилайди.
Бошқа хусусиятлари
Декоратив, асал ўсимлик
Манба
1. Акопов И.Э. Важнейшие отечественные лекарственные растения и их применение. – Ташкент: Медицина, 1990. – 446 с.
2. Алимбаева П.К., Гончарова А.В. Дикорастущие лекарственные растения Киргизии. – Фрунзе: Илим, 1971. – 98 с.
3. Атлас ареалов и ресурсов лекарственных растений. – М.: ГУГК, 1983. – 340 с.
4. Биологические особенности и распространение перспективных лекарственных растений //Под редакцией Т.А.Адылова. – Ташкент: Фан, 1981. –158 с.
5. Биологически активные вещества растительного происхождения. Б.Н.Головкин, Р.Н.Руденская, И.А.Трофимова, А.И.Шретер – в 3 томах. М.: Изд-во Наука, 2001. – 764 с.
Эслатма
Маълумот киритилмаган
Тадқиқот давомида олинган маълумотлар
Маълумот киритилмаган

